Հուլիոս Կեսարը
հռոմեական պետական, քաղաքական և
ռազմական գործիչ
է:
Հռոմեական Սենատը
նրան
հռչակել է
ցմահ
դիկտատոր:
Հուլիոս Կեսարը սերում է Հուլիոսների
հարուստ պատրիկական (արտոնյալ դաս) ընտանիքից: Մ. թ. ա. 81–78 թթ-ին ծառայել է
Փոքր Ասիայում, 63 թ-ին ընտրվել է մեծ պոնտիֆեքս , 61 թ-ին նշանակվել է Հեռավոր
Իսպանիա պրովինցիայի կառավարիչ: Մ. թ. ա. 60 թ-ին վերադարձել է Հռոմ, ընտրվել
կոնսուլ (բարձրագույն պաշտոնյա): Քաղաքական և զինվորական ազդեցիկ գործիչներ Գնեոս
Պոմպեոսի և Մարկոս Կրասոսի հետ ստեղծել է առաջին եռապետությունը (3 անձի
իշխանություն):
Մ. թ. ա. 58–51 թթ-ին Հուլիոս Կեսարը
նվաճել է ողջ Անդրալպյան Գալիան (այժմյան Ֆրանսիայի տարածքը): Գնեոս Պոմպեոսը
հաջողությամբ պատերազմել է Իսպանիայում, իսկ Մարկոս Կրասոսը 53 թ-ին սպանվել է
Հյուսիսային Միջագետքում՝ պարթևների դեմ ճակատամարտում:
Պոմպեոսը և Սենատը, վախենալով Հուլիոս
Կեսարի ազդեցության մեծացումից, նրանից պահանջել են զորացրել բանակը, թեև նրա
լիազորությունների ժամկետը չէր լրացել: Կեսարը մերժել է, որի պատճառով հայտարարվել
է հայրենիքի թշնամի: Երկար խորհելուց հետո, 49 թ-ի հունվարի 10-ին, Հուլիոս Կեսարը
որոշել է զորքով անցնել հյուսիսային սահմանը` Ռուբիկոն գետը, և մտնել Իտալիա:
Գրեթե առանց դիմադրության գրավել է Հռոմն ու ամբողջ Իտալիան և ժամանակավորապես
հռչակվել դիկտատոր (արտակարգ լիազորություններ ունեցող պաշտոնյա):
Մ. թ. ա. 49–45 թթ-ին Պոմպեոսի
գլխավորած Սենատի զորքերի և Կեսարի միջև սկսվել է քաղաքացիական պատերազմ: Բոլոր
ճակատամարտերում (Իսպանիայում, Հունաստանում, Աֆրիկայում) Պոմպեոսի զորքերը
պարտվել են: Մ. թ. ա. 48 թ-ի վերջին և 47 թ-ի սկզբին Կեսարը, միջամտելով Եգիպտոսի
գահակալական պայքարին, պարտության է մատնել եգիպտական թագավորական զորքին և Եգիպտոսի
թագուհի հռչակել Կլեոպատրա VII-ին: Մ. թ. ա. 47 թ-ի գարնանը Փոքր Ասիայում կռվել է
Միհրդատ VI Եվպատորի որդու՝ Փառնակեսի դեմ և այնքան արագ է նրան պարտության
մատնել, որ Հռոմ ուղարկած նամակում գրել է. «Եկա՜, տեսա՜, հաղթեցի՜»: