Մայիս

346.

ընթացք, ընդարձակ, անընդհատ, ընդմիջել, ընդհանուր, ընդհամենը, ընդհանալ, ընթրել, ակնթարթ, անդադար, ընթերցել, ընդառաջ, անընդհեռնելի․

347.

Սան Մարինո գաճաճ պետություն է։ Այդ պետությունում գոյություն ունի բանտ։ Այդ բանտից կալանավոր էր փախել։ Փաստը շատ անհանգստացրեց բանտի աշխատակիցներին։ Բանը նրանում էր, որ նա միակ բերդի բանտարկյալն էր։

348.

Շվեյցարայի գիտնականները, էլեկտրոնային սարքավորումներով ստուգեցին Լոզանի սիմֆոոնիկ նվագախմբի հայրուրավոր երաժիշտների լսողությունը։ Նրանք պարզեցին, որ զգալիորեն ավելի լավ վիճակում է չծխողների լսողությունը։

Նրանք եկան եզրակացության։ Ծխելը ու երաժշտությունն անհամատեղելի են։

Իրաքի իշխանությունները պատրաստ են երկու միլիոն դոլար պարգև տալ։ Պարգևը նրան ով կբացահայտի Շամիրամի կախովի այգիների ոռոգման գաղտնիքը։

Ձեզ խայթել է իշամեղուն։ Մի՜ շտապեք սատկացնել նրան։

Ֆլորիդայի նահանգի գիտահետազոտական աշխատարանի գիտնականներին երկար տարիների գիտափորձերից հետո հաջողվեց արտազատել մի քիմիական միացություն։ Այդ միածություննը օդում արձակում է սատկած միջատը։

Այդ միացությունը չափազանց ագրեսիվ է դարձնում բոլոր մեղուներին և իշամեղուներին։ Այն դեպքում եթե նրանք մոտակայում ինչ-որ տեղ են գտնվում։

Իրենց բույնը պահպանելու նպատակով նրանք խայթում են ամեն մի կենդանի արարածի։ Եթե ինքը հանդիպում է ճանապարհին։

Կալիֆոռնիայի նախանգում անցկացված հետազոտությունների արդյունքները ցույց են տալիս, որ Լոս Անջելեսի և Սան Դիեգոյի միջև գտնվող ատոմային էլեկտրակայանի ջրային հովացման համակարգի պատճառով ծովային կենդանիների շատ տեսակներ ոչնչանում են։ Դրանից նաև ծովափնյա ջրիմուռները՝ վնասվում։

Հավաքից հավաք

*   Այս ուս. տարում ի՞նչն էր ինձ համար հաջողված, ինչը՝  ոչ:
Այս ուսումնական տարվա ընթացքում ես կատարեցի լիքը հետաքրքիր վարժություններ, գրողների և պոետների հետ կապված գրավոր աշխատանքներ և նրանց բանաստեղծությունները սովորեցի անգիր։ Ինձ հաջողվեց կատարել համարյա բոլոր անպայման աշխատանքները, և ես սովորեցի շատ օգտակար և հետաքրքիր բաներ։ 

Ի՞նչն էր ինձ խանգարում էլ ավելի արդյունավետ աշխատել:

Ինձ խանգարում էր ավելի արդյունավետ աշխատել՝ դասարանցիներիս աղմուկը, տարիքիս հետ կապված նեռվերը և տարբեր դեպքեր։ Ես ուզում եմ ընդգծել, որ մի պահ՝ ինձ ամենինչ ջղայնացրեց և ես երկու օրով փոխեցի դասարանս։ Բայց հետո ես վերադարձա հասկանալով, որ ուրիշ դասարանների քաոսը ավելի քաոսային է, քանց իմ դասարանի։  

Ի՞նչ առաջարկներ ես ունեմ՝ կապված մյուս ուս.տարվա հետ:

Ես ունեմ առաջարկ, որ հաջորդ ուսումնական տարում՝ մենք էլ չանցնենք "ՄԱՅՐԵՆԻ ԼԵԶՈՒ 7-8" դասագրքի վարժությունները, քանի որ՝ նրանք արդեն մեզ շատ հեշտ կլինեն և մենք նրանց կատարելով ոչ մի նոր բան՝ չէնք սովորի։

Рыбалка у стен Московского Кремля

 Знаменитый французский естествоиспытатель профессор Жан Дорст говорил о Москве: «Достаточно побывать в больших лесах, опоясывающих Москву,  чтобы убедиться, как удачно сочетаются здесь урбанизм и лесная зона».

 Заместитель председателя МС народных депутатов В. Коновалов рассказывал։

 - Московские водоёмы были очень грязны, Москва-река была почти мертва. А до этого там водились судак, лещ, плотва, окунь, налим, щука и т.д. . Сейчас рыболовы часами простаивают в центре, уловы бывают приличными. Да не в уловах дело: рыба хороший показатель чистоты водоёма. А сколько для этого было сделано, сколько станций аэрации и станций перекачки. В 1974 году было решение прекратить выбросы отходов из канализации в водоёмы. Это большая победа, которую надо закрепить.

 Трудно напоить 8 000 000 человек, однако, это задача выполнимая. На каждого москвича приходится в сутки 700 литров очищенной питьевой воды.

 Растет город и его потребности. Поэтому строят новые запасники питьевой воды. Один из них вторая очередь ВГС. Очевидно, мы должны использовать, питьевую воду рационально. Поливать улицы или мыть автомобили питьевой водой неразумно. Поэтому в Москве создана первая очередь технического водопровода. На это направление повторное использование утилизированных природных ресурсов.

 Так водопроёмы полностью очистились. И теперь рыбаков можно увидеть на всех набережных. В центре Москвы поймали даже бестера (ребёнок белуги и стерляди) весом 3,5 килограмма.

Կիլիկյան դատական համակարգը

Ներկայացրե՛ք Կիլիկյան Հայոց թագավորության դատական համակարգը

Կիլիկիայի Հայկական թագավորությունում գործում էին մի քանի դատական ատյաններ։ Դատարանները բաժանվում էին կենտրոնականի և տեղականի։ Գերագույն թագավորական դատարանը կամ վերին «դարպասը», մեծ իշխանի դատարանը և Սիս մայրաքաղաքի արքեպիսկոպոսական դատարանը պետական կենտրոնական դատական մարմիններն էին։ Բոլորն էլ միևնույն գործերով առաջին ատյանի դատարաններ էին և վերադաս ատյաններ՝ տեղական դատարանների համար։ Վերին «դարպասը» գլխավորում էր թագավորը և քննում քաղաքացիական վեճերն ու թագավորի անձնական վասալների կատարած ոճիրները։ Այն միաժամանակ բարձրագույն դատական ատյան էր մնացած դատարանների համար։ Մեծ իշխանի դատարանը փոխարինում էր թագավորի դատարանին և շատ հարցերում թեթևացնում նրա խնդիրները։ Այն, որպես առաջին ատյան, քննում էր իշխաններին և ասպետների միջև ծագախ վեճերն ու նրանց կատարած հանցագործությունները։ Լինելով նաև բարձրագույն ատյան՝ այն հաստատում կամ վերացնում էր ստտորադաս դատարանների կայացրած դատավճիռներն ու վճիռները։ Կիլիկիայի Հայկական թագավորության դատական համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն է ունեցել մայրաքաղաքի արքեպիսկոպոսական դատարանը, որի նախագահը Սսի արքեպիսկոպոսն էր։ Այս դատարանը քաղաքացիական գործերով մյուս դատարանների համար բարձրագույն ատյան էր, իսկ որպես առաջին ատյան քննում էր օտարերկրացիների և հայերի միջև ծագած խոշոր քաղաքացիական գործեր, որոնք կատարել էին օտարերկրացիները։ Դատական համակարգի ստորին օղակներից էին իշխանական և քաղաքային դատարանները։ Իշխանական դատարանը քննում էր տվյալ բարոնության ազնվականներին և վերաբերող գործեր։ Քաղաքային դատարանները՝ բուրսեջները, զբաղվում էին բնակչության մյուս խավերի մարդկանց վեճերով և կատարած մանր հանցագործություններով։ Եկեղեցական դատարանները կառուցված էին նույն հիերարխիկ սկզբունքով, ինչ որ աշխարհիկ դատարանները։ Դատաական բարձրագույն ատյանը կաթողիկոսի կամ սինոդի դատարանն էր։ Թեմերում գործում էր եպիսկոպոսական դատարանը։ Վանքում գործում էին վանահայրերի դատարանները։ Վարդապետներն իրավունք ունեին դատել բոլորին «մեղքերի» համար։

Հայ-մոնղոլական դաշինք

 ա/ Ներկայացրե՛ք հայ-մոնղոլական դաշինքը և դրա նշանակությունը Կիլիկյան Հայաստանի համար.
Հայ-մոնղոլական դաշինք, կնքվել է Կիլիկիայի հայոց թագավոր Հեթում Ա-ի և մեծ խան Մանգուի (Մունքե) միջև, մոնղոլների տերության կենտրոն Ղարաղորում (Կարակորում) քաղաքում 1254 թ-ին։ Մոնղոլական կողմը երաշխավորել է Կիլիկյան Հայաստանի անկախությունն ու սահմանների անխախտությունը, պարտավորվել Կիլիկյան Հայաստանին օգնել Իկոնիայի և Եգիպտոսի սուլթանությունների դեմ պայքարում, Կիլիկիային միացնել օտարների զավթած մերձակա հայկական հողերը, չափավորել մայր Հայաստանից գանձվող հարկերը, հայերին ազատ առևտրի իրավունք արտոնել մոնղոլական տերության մեջ։ Կիլիկյան Հայաստանը պարտավորվել է զինակցել մոնղոլներին՝ Հյուսիսային Միջագետք, Ասորիք ու Պաղեստին արշավելու ժամանակ։ Հայ-մոնղոլական դաշինքը սկզբնական շրջանում դրական նշանակություն է ունեցել իսլամադավան իշխանությունների դեմ Կիլիկյան Հայաստանի պայքարում, ամրապնդել է նրա միջազգային դիրքը, նպաստել երկրի տնտեսական վերելքին։ Սակայն XIII դարի վերջին (հատկապես մոնղոլների իսլամ ընդունելուց հետո) հայ-մոնղոլական դաշինքը կորցրել է իր նախկին նշանակությունը, իսկ 1307-ին, երբ մոնղոլները դավադրաբար սպանել են Կիլիկիայի հայոց թագավոր Լևոն Դ-ին և նրա 40 իշխաններին, հայ-մոնղոլական դաշինքը փաստորեն դադարել է գոյություն ունենալ։

Մարտ

321.

 - Եթե այդքան խելացի էս, ապա ասա՝ թե ինչպե՞ս Կոլումբոսը հայտնագործեց Ամերիկան։

 - Ես կարդացել եմ դրա մասին կարդացել եմ գրքում, այնտեղ գրած էր, որ պատմիչները դրա հետ կապված հետաքրքիր փաստ են հայտնաբերել։ Պարզվում է, որ երբ իսպանական նավերի քարավանն անցնում էր՝ մաքուր, կապույտ, ոչ աղի օվկիանոսով, մայրամուտին դեպի հարավ-արևելք թռչող թութակների երամ երևաց։ Թութակները երամում խոսում էին․

 - Երկար է դեռ մի՞նչև հողը, թե չե մենք 3 օր չենք կերել, և ջուր չէնք խմել։ - ասաց մի թութակը։

 - Ես տեսնում եմ կղզի, միքիչ էլ թռչենք՝ և այնտեղ կուտենք և կխմենք։ - ասաց երամի գլխավորը։

 - Փորձված նավագնացը հասկացավ, և ասաց․

 - Այս թութակները թռչում են մոտակա կղզի, որ գիշերեն։ Եթե մենք լողանք նրանց հետևից՝ կհասնենք ցամաք։

 - Ես ընդունեցի որոշում, մենք փոխում ենք մեր ուղղությունը։ - ասաց Կոլումբոսը, և նավագնացը փոխեց ուղղությունը, և հասավ Ամերիկա։

322.

ցանկապատած, հրաժարվում, գոյություն ունեն, հավասարեցնուն, ուրույն, չեն ընկնում, բազում են, ոտքի ելնի, չէն հրաժարվում, բնակեցված․

323.

․․․ մի նավում նավաստի էր։ Նա ուշադիր ականջ էր դնում ․․․  

․․․ արևելքի երկրների մասին։ Այդ երկրներում գնում էին որպես վաճառականներ ․․․

․․․ տպավորիչ էին։ Այնքան որ նա սկսեց երազել ․․․

․․․ դժնդակ գերություն թվաց։ Նա որոշեց ․․․

324.

Միքայելը՝ ընկերս, երեկ մեր տանն էր։

Տանտիրուհուց՝ Սիլվայից, հեռագիր էր ստացել։

Տղան անհամբեր սպասում էր Սևուկի՝ նվերների երևալուն։

Մայրը որդուց՝ Արեգից, արդեն երկար ժամանակ լուր չուներ։

Քուռկիկ Ջալալին արագ՜ մոտեցավ տիրոջը՝ Սասունցի Դավթին։

Հրազդանը՝ գետը, Երևանում է անցնում։

Առավոտյան՝ ժամը 7:00-ին, իմացանք ցնցող լուրը։

Պատմությունն իմացանք միայն հաջորդ օրը՝ առավոտյան։

Այդ խորամանկը թաքնվել էր իմ սենյակում՝ ննջարանում։

325.

 Մի օր ես անցա կարմիր լույսի տակ, և մի ոստիկան տեսավ և կանգնեցրեց մեքենաները։ Ես  շնորհակալություն հայտնեցի և գնացի իմ գործերով։ Հաջորդ օրը ես տեսա, որ այդ ոստիկանը չի հասցնում ավազակին բռնել։ Այդ ավազակը վազում էր իմ մոտ, և եբ նա անցավ իմ կողքով՝ ես նրան խփեցի և ինքը ընկավ։ Ոստիկանը մոտեցավ և ձերբակալելուց հետո ինձ ասաց՝ շնորհակալություն։ եզրակացություն․
Լավություն արա՛, գցի՛ր ջուրը, մի օր դուրս կգա։ (պատմությունը հորինված է)

Կիլիկիա

Ներկայացրե՛ք Կիլիկիայում հայկական պետության ստեղծման պատմական գործոնները

 Այն տարածքը, որտեղ Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո առաջացավ հայկական նոր պետականություն, հայտնի է Կիլիկիա անվանումով։ Կիլիկիայում հաստատվում հայերը հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ, արհեստներով, առևտրով և լեռնային արդյունաբերությամբ։ Կիլիկիայում հայկական պետականության առաջացման նախօրյակին այստեղ հաստատված հայ բնակչությունն արդեն ուներ կազմակերպված ընկերային միջավայր։

 XI դ․կեսերից սկսվում է հայ բնակչության զանգվածային արտագաղթ։ Դա հիմնականում կապված էր թուրք-սելջուկների ավերիչ արշավանքների և Բյուզանդիայի վարած քաղաքականության հետ։ Հայ բնակչության մի մասը, Հայաստանից արտագաղթելով, հաստատվեց Կիլիկիայում։ Իր հերթին Բյուզանդիան Հայաստանից Կապադովկիա, Կիլիկիա, Ասորիք, Հյուսիսային Միջագետք էր տեղափոխում հիմնականում արքայական և իշխանական ընտանիքներին։ Հարկադրական արտագաղթի հետևանքով արդեն XI դ․ երկրորդ կեսին, Եփրատ գետից արևմուտք գտնվող հայաբնակ շրջաններից բացի, հայերը մեծամասնություն էին կազմում նաև Կիլիկիայի մի շարք գավառներում։